เนื้อหาในบทความนี้
คนเห็นคำว่า “อย.” บนฉลากสินค้าหลายชนิดแล้วอาจเข้าใจว่าเป็นเครื่องหมายแบบเดียวกันทั้งหมด สำหรับเครื่องสำอาง ให้มองหา เลขจดแจ้ง หรือ เลขที่ใบรับจดแจ้ง ตามข้อมูลบนฉลาก ไม่ควรเรียกว่า “เครื่องหมาย อย.” แบบที่คนคุ้นจากอาหาร เพราะคำเรียกและข้อมูลที่ต้องตรวจสอบต่างกัน
เลขนี้เกี่ยวกับอะไร
ก่อนนำเครื่องสำอางที่ผลิตหรือนำเข้ามาจำหน่ายในไทย ผู้เกี่ยวข้องต้องดำเนินการจดแจ้งข้อมูลของผลิตภัณฑ์ตามหลักเกณฑ์ เมื่อผ่านกระบวนการจึงมีเลขที่ใบรับจดแจ้งสำหรับระบุรายการนั้น ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลด้านทะเบียนและการกำกับดูแล ไม่ใช่คะแนนคุณภาพหรือผลทดสอบว่าผลิตภัณฑ์ชิ้นใดดีที่สุด
บนบรรจุภัณฑ์ ผู้บริโภคอาจพบเลขอยู่ใกล้ชื่อผลิตภัณฑ์ ข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และรายละเอียดอื่นบนฉลาก ตำแหน่งอาจต่างกันตามรูปแบบกล่องและขวด การอ่านเลขจึงควรดูพร้อมชื่อผลิตภัณฑ์ที่ถืออยู่ ไม่แยกเลขออกมาพิจารณาโดด ๆ เพราะสิ่งสำคัญคือเลขนั้นตรงกับผลิตภัณฑ์จริงหรือไม่
มีเลขแล้วหมายความว่าปลอดภัยกับทุกคนไหม
ไม่หมายความอย่างนั้น ผิวแต่ละคนตอบสนองต่อส่วนผสมต่างกัน เครื่องสำอางที่มีเลขจดแจ้งก็ยังอาจทำให้บางคนระคายเคืองหรือแพ้สัมผัสได้ เลขจดแจ้งไม่ได้เป็นใบรับรองว่าใครใช้แล้วจะไม่แสบ ไม่คัน หรือไม่เกิดผื่น และไม่ใช่หลักฐานว่าผลิตภัณฑ์ไม่มีความเสี่ยงในทุกสถานการณ์
หากเคยมีอาการกับส่วนผสมหรือผลิตภัณฑ์บางชนิด การดูเลขจดแจ้งอย่างเดียวไม่ช่วยบอกว่าครั้งนี้จะใช้ได้หรือไม่ ต้องอ่านฉลาก ส่วนผสม วิธีใช้ และคำเตือนที่เกี่ยวข้องด้วย อาการระคายเคืองกับการแพ้สัมผัสมีสาเหตุต่างกัน และไม่ควรใช้ตัวเลขบนกล่องแทนการประเมินอาการของตัวเอง
มีเลขแล้วหมายความว่าได้ผลตามโฆษณาไหม
ไม่ใช่หลักฐานยืนยันผลตามโฆษณา คำบอกว่าผิวจะขาวขึ้นทันที รูขุมขนหาย หรือแก้ปัญหาผิวได้กับทุกคน เป็นคำกล่าวอีกเรื่องหนึ่งจากการจดแจ้งผลิตภัณฑ์ การเห็นเลขที่ดูเป็นทางการไม่ทำให้คำโฆษณาทั้งหมดกลายเป็นความจริง และไม่ควรนำเลขไปแทนหลักฐานของผลลัพธ์ที่อ้าง
แม้คำกล่าวบนฉลากหรือในร้านจะฟังดูน่าเชื่อถือ ก็ควรแยกคำถามว่า “ผลิตภัณฑ์นี้มีข้อมูลจดแจ้งหรือไม่” ออกจาก “คำกล่าวเรื่องผลลัพธ์มีหลักฐานแค่ไหน” ผลที่คนหนึ่งรู้สึกหลังใช้ยังไม่ใช่คำรับรองว่าคนอื่นจะได้เหมือนกัน เลขจดแจ้งช่วยตรวจสอบตัวตนของรายการผลิตภัณฑ์ ไม่ได้ตัดสินประสิทธิภาพให้เรา
คนอ่านฉลากตรวจสอบอย่างไรแบบคร่าว ๆ
หากต้องการเช็กข้อมูล ให้ดูเลขและชื่อบนบรรจุภัณฑ์ แล้วใช้ช่องทางตรวจสอบผลิตภัณฑ์ของ อย. เพื่อค้นหา เครื่องสำอาง ด้วยเลขหรือชื่อ เปรียบเทียบชื่อผลิตภัณฑ์และข้อมูลที่แสดงกับของที่อยู่ในมือ หากค้นพบเลขแต่ชื่อเป็นสินค้าคนละชิ้น ก็ไม่ควรสรุปว่ากล่องที่ถืออยู่ใช้เลขนั้นได้ถูกต้อง
การมีตัวเลขพิมพ์บนฉลากอย่างเดียวจึงไม่เท่ากับการตรวจพบข้อมูลที่ตรงกัน เพราะอาจพิมพ์ผิด ใช้ข้อมูลไม่ตรง หรือมีข้อสงสัยอื่นได้ ถ้าข้อมูลบนฉลากอ่านไม่ออก ไม่ครบ หรือค้นแล้วไม่ตรง ควรสอบถามผู้ขายหรือผู้ผลิต และตรวจสอบเพิ่มเติมกับ อย. อย. แนะนำให้ดูฉลากภาษาไทย ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และข้อมูลผลิตภัณฑ์ประกอบกันด้วย ถ้าต้องการอ่านรายชื่อสารบนฉลาก ดู วิธีอ่านส่วนผสมบนฉลากแบบคร่าว ๆ