เนื้อหาในบทความนี้
สารลดแรงตึงผิวคืออะไร
น้ำกับน้ำมันแยกออกจากกันตามธรรมชาติ แต่สิ่งสกปรกบนผิวจำนวนหนึ่งเกี่ยวข้องกับน้ำมันผิว เครื่องสำอาง หรือสารที่น้ำอย่างเดียวชะออกได้ไม่ดี
สารลดแรงตึงผิวจึงเป็นส่วนสำคัญของผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด เพราะโมเลกุลของสารกลุ่มนี้มีส่วนที่เข้ากับน้ำและส่วนที่เข้ากับน้ำมัน เมื่ออยู่ในผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจึงช่วยให้คราบน้ำมันกระจายตัวในน้ำและถูกชะออกได้ง่ายขึ้น
SLS และ SLES เป็นสารลดแรงตึงผิวประเภทหนึ่ง แต่โลกของสารทำความสะอาดมีอีกหลายกลุ่ม ไม่ได้มีเพียงสองตัวนี้
SLS คืออะไร
SLS หรือ Sodium Lauryl Sulfate เป็นสารลดแรงตึงผิวที่มีความสามารถในการทำความสะอาดและสร้างฟองได้ดี จึงถูกใช้ในผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดหลายประเภทมานาน
เหตุผลที่ SLS ถูกพูดถึงบ่อยในวงการสกินแคร์คือ สารทำความสะอาดที่ชะล้างไขมันได้ดีอาจทำให้ผิวบางคนรู้สึกแห้ง ตึง หรือระคายเคืองได้ โดยเฉพาะเมื่อมองในบริบทของสูตรที่มีพลังการทำความสะอาดค่อนข้างสูง
อย่างไรก็ตาม การบอกว่า “มี SLS เท่ากับผลิตภัณฑ์ไม่ดี” เป็นการสรุปจากชื่อส่วนผสมเพียงตัวเดียวมากเกินไป เพราะประสบการณ์หลังใช้ขึ้นอยู่กับสูตรทั้งหมดด้วย
แล้ว SLES คืออะไร
SLES หรือ Sodium Laureth Sulfate เป็นสารลดแรงตึงผิวอีกชนิดหนึ่ง ชื่อคล้าย SLS มากจึงมักถูกเข้าใจว่าเป็นสารตัวเดียวกัน แต่โครงสร้างของทั้งสองต่างกัน
โดยทั่วไป SLES ถูกพัฒนาผ่านกระบวนการที่ทำให้คุณสมบัติของสารต่างจาก SLS และในหลายสูตรสามารถให้การทำความสะอาดพร้อมกับความรู้สึกที่อ่อนโยนกว่า SLS ได้
อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ได้หมายความว่า SLES จะไม่สามารถทำให้เกิดความแห้งหรือระคายเคืองได้เลย เพราะความรู้สึกหลังใช้ยังเกี่ยวกับปริมาณสารทำความสะอาดชนิดอื่น ส่วนผสมร่วม ค่า pH ของสูตร และลักษณะของผลิตภัณฑ์โดยรวม
ทำไมชื่อสองตัวนี้ถึงถูกพูดถึงในแง่ลบบ่อย
ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดมีหน้าที่นำไขมันและสิ่งสกปรกออกจากผิว หากระบบทำความสะอาดมีประสิทธิภาพสูงเกินกว่าที่ผิวบางคนรู้สึกสบาย อาจเกิดความรู้สึกตึง แห้ง หรือระคายเคืองหลังล้างได้
SLS มีประวัติถูกนำมาใช้เป็นสารตัวอย่างในการศึกษาการระคายเคืองของผิว จึงทำให้ชื่อ SLS ถูกพูดถึงในเชิงลบค่อนข้างมาก
แต่การนำข้อมูลนี้ไปสรุปว่า SLS เป็น “สารพิษ” หรือเป็นส่วนผสมที่ต้องหลีกเลี่ยงในทุกผลิตภัณฑ์ไม่ใช่การตีความที่เหมาะสม เพราะความระคายเคืองกับความเป็นพิษไม่ใช่เรื่องเดียวกัน และการสัมผัสสารในผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปไม่ได้เท่ากับการศึกษาสารเดี่ยวภายใต้เงื่อนไขอื่น
ฟองเยอะหมายความว่าล้างแรงกว่าหรือไม่
ไม่จำเป็น
ฟองเป็นคุณสมบัติหนึ่งของระบบสารลดแรงตึงผิวและมีผลต่อประสบการณ์ขณะใช้ แต่ปริมาณฟองไม่ได้เป็นมาตรวัดตรง ๆ ว่าผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดได้แรงเพียงใดหรือทำลายผิวมากเพียงใด
ผลิตภัณฑ์ที่ฟองมากอาจถูกออกแบบให้มีสารหลายชนิดช่วยปรับความรู้สึกหลังล้าง ขณะที่ผลิตภัณฑ์ที่แทบไม่มีฟองก็ไม่ได้หมายความว่าจะอ่อนโยนกับทุกคนเสมอไป
จึงไม่ควรใช้ “ฟองเยอะ” หรือ “ไม่มีฟอง” เป็นเกณฑ์เดียวในการตัดสินผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด
การเห็น SLS หรือ SLES บนฉลากบอกได้แค่ไหน
มันบอกได้ว่าผลิตภัณฑ์มีสารทำความสะอาดชนิดนั้นอยู่ แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับการตัดสินว่าผลิตภัณฑ์ทั้งสูตรจะแรงหรืออ่อนโยนกับผิวเพียงใด
สูตรทำความสะอาดหนึ่งสูตรสามารถมีสารลดแรงตึงผิวหลายชนิดร่วมกันเพื่อปรับประสิทธิภาพการล้าง ฟอง ความหนืด และความรู้สึกหลังใช้ นอกจากนี้ยังมีส่วนผสมอื่นที่ช่วยให้ผิวรู้สึกนุ่มขึ้นหลังล้าง
ดังนั้นการอ่านฉลากแล้วพบ SLS หรือ SLES ควรถือว่าเป็นข้อมูลเกี่ยวกับระบบทำความสะอาด ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้ายว่าผลิตภัณฑ์ดีหรือไม่ดี
โดยสรุป SLS หรือ Sodium Lauryl Sulfate และ SLES หรือ Sodium Laureth Sulfate เป็นสารลดแรงตึงผิวที่ใช้ช่วยทำความสะอาด แต่เป็นสารคนละตัวกัน SLS มักถูกพูดถึงเรื่องความสามารถในการทำความสะอาดและโอกาสทำให้ผิวรู้สึกแห้งหรือระคายเคือง ขณะที่ SLES มีโครงสร้างและคุณสมบัติต่างออกไป การมีสารใดสารหนึ่งในสูตรไม่ได้ทำให้ผลิตภัณฑ์ “เลว” โดยอัตโนมัติ เพราะความอ่อนโยนและประสบการณ์หลังใช้ขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปทั้งสูตร